Writer’s block. Een term met een enorme lading. Zeg het maar eens tegen jezelf: ‘Ik heb last van writer’s block.’ Verlammend, niet? Eigenlijk geef je ermee al je kracht weg, want je schuift het probleem onder een term die zo op zichzelf weinig zegt.
Writer’s block is namelijk heel breed. Het kan zich uiten in dat je niet weet wat je precies wilt vertellen, maar het kan ook zijn dat je niet weet hóé je het wilt vertellen. Het gebeurt ook dat je precies weet waar je heen wilt, dat het verhaal in gedachten eigenlijk al grotendeels klaar is, maar dat het je niet lukt om in die lekkere schrijfflow te komen, waardoor je er weken over doet om maar één hoofdstuk te schrijven.
Writer’s block lijkt elke schrijver te overkomen, maar is het wel echt een blokkade? Of is het iets dat je jezelf aanpraat om maar niet te hoeven schrijven, om welke reden dan ook? Misschien weet je niet waar je moet beginnen of heb je een tijdelijke dip in je creativiteit.
Eén ding is zeker: writer’s block bestaat nooit op zichzelf. Er gaat altijd iets aan vooraf. Je kunt het vergelijken met stress: stress veroorzaakt bepaalde klachten, zoals buikpijn, hoofdpijn of slaapproblemen. Je kunt er dan van alles aan doen om de stress te verlichten, bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen doen, meer sporten of (meer) alcohol drinken om het te verdoven, maar dit is vooral symptoombestrijding. Het neemt de werkelijke oorzaak van je stress niet weg en bovendien is het laatste voorbeeld (en misschien ook het tweede) ongezond.
Als je een schrijfblokkade hebt, werkt dat net zo. Je kunt jezelf dwingen om meer tijd voor het schrijven te nemen, om stug letters te typen als je eenmaal achter je laptop zit en je kunt zelfs, net als Stephen King vroeger, verslaafd raken aan verdovende middelen in de hoop dat dit je inspireert om een meesterwerk te schrijven (dat raad ik uiteraard niet aan).
Die maatregelen nemen de oorzaak echter niet weg. Dus wil je af van je writer’s block? Ga dan eens op zoek naar de reden dat die bestaat. In deze blog heb ik een aantal vragen op een rijtje gezet die je jezelf kunt stellen om erachter te komen wat de oorzaak is van de reden dat je het momenteel moeilijk vindt om je verhaal te schrijven.
Misschien komt je zin voor het schrijven nooit terug.
Dat is ook oké
Heb ik geen zin meer in schrijven?
Beeld het jezelf in, dat je met je laptop of een notitieboek op schoot met je verhaal bezig bent en ga er dan even van uit dat het schrijven goed gaat. Misschien voel je een beetje weerstand opkomen, terwijl je je dit verbeeldt – dat is oké. Voel nog even verder.
Heb je het gevoel dat het schrijven niet meer bij je past? Dat je liever iets anders doet?
- Nee? Mooi! Dan is dit niet de oorzaak. Wat dan wel? Zie de volgende vragen.
- Ja? Dan is het misschien tijd om het schrijven voorlopig te laten rusten. Wie weet kun je het later weer oppakken, als de zin voor het schrijven is teruggekeerd. En misschien komt het nooit terug. Dat is ook oké. Merk je nu bij jezelf dat je het niet oké vindt als je zin voor het schrijven nooit meer terugkomt? Stel jezelf dan de volgende vraag.
Schrijf ik voor mezelf of voor iemand anders?
Na drie boeken te hebben geschreven en de serie te ‘moeten’ afsluiten met een vierde boek heb ik mezelf deze vraag meerdere keren gesteld: wil ik het boek schrijven voor mezelf of voor iemand anders? Mijn conclusie was: beide.
Ik wil de lezers van mijn eerste drie boeken niet teleurstellen, maar ik wil ook andere schrijvers niet teleurstellen. Het is namelijk zo dat schrijvers van series er de dupe van worden als er wéér een schrijver is die een serie niet afmaakt. Lezers denken dan namelijk: ik wacht wel met kopen tot de serie compleet is. Want niemand vind het leuk als een serie niet wordt afgemaakt.
Gelukkig is mijn zin voor het schrijven er nog. Ik wil mijn vierde boek niet schrijven voor een ander, maar vooral voor mezelf. De korte momenten waarop ik namelijk schrijf en wél in de flow terechtkom, vind ik nog steeds heerlijk! Daarnaast kan ik niet wachten tot mijn vierde boek naast de andere drie in mijn boekenkast staat en de serie daarmee compleet is.
Blijf je ervan bewust dat het gaat om wat jíj wilt. Het is jouw leven en jouw tijd
Merk je dat je meer voor een ander schrijft dan voor jezelf? Vraag jezelf dan af wat je kunt doen om dat te veranderen. Is het voor jou misschien beter om een ander (soort) verhaal te schrijven? Moet je misschien duidelijk maken aan die anderen dat je hen gaat teleurstellen en wat ze wel van je kunnen verwachten? Ik ben ervan overtuigd dat als je blijft schrijven voor een ander, je nooit het beste boek zult schrijven dat je kunt schrijven. Bovendien heb je er dan zelf veel minder plezier in. Is dat het waard? Ik denk het niet.
Blijf je ervan bewust dat het gaat om wat jíj wilt. Het is jouw leven en jouw tijd. Goed en eerlijk omgaan met je medemens is belangrijk, het mag alleen niet ten koste gaan van jezelf.
Weet ik wel precies wat ik wil vertellen? Of is het voor mij juist beter om dat helemaal niet te weten?
Met andere woorden: ben je een pantser of een plotter? Als je liever intuïtief schrijft (pantser), is het voor jou waarschijnlijk beter om dat te blijven doen en je niet bezig te houden met een plan.
Dat kan lastig zijn. Ik ben een pantser, maar omdat ik werk aan het laatste deel van een serie, is het belangrijk dat de rode draad intact blijft. Ik weet zo ongeveer waar ik heen ga, wat ik wil vertellen, maar op de een of andere manier blokkeert dat ook mijn inspiratie. Daarom probeer ik dat zoveel mogelijk los te laten en zeg ik iedere keer tegen mezelf: ‘Kritiek leveren mag later. Eerst creëren.’ Je mag je verhaallijn loslaten tijdens het schrijven. In de redactierondes kun je alle losse eindjes herstellen en de rode draad repareren.
Ben je een plotter en gaat het schrijven niet goed? Vraag jezelf dan af of je het verhaal wel goed genoeg hebt uitgedacht. Zijn er misschien ideeën voor hoofdstukken waar je niet helemaal tevreden over bent en dacht je: dat komt wel tijdens het schrijven? Het zou kunnen dat dit voor jou niet werkt en dat het voor jou nodig is om van tevoren die ideeën net zolang aan te passen totdat je er wél tevreden over bent. Dat kan net die boost geven die je nodig hebt om van je writer’s block af te komen en weer vol enthousiasme te gaan schrijven.
Het gaat erom dat je verhaal geschreven wordt; daar mag je zoveel tijd voor nemen als je nodig hebt
Gebeurt er momenteel veel in mijn leven dat mijn aandacht opeist?
Het leven is aan veranderingen onderhevig, wat ervoor zorgt dat het soms lastig is om van schrijven je prioriteit te maken. Misschien heb je andere dingen aan je hoofd en geen ruimte voor het schrijven. Want hoewel schrijven ontspannend kan werken, vraagt het ook veel van je.
Kijk eens wat er gebeurt als je alles wat in je hoofd zit van je af schrijft. Schrijven is ook een vorm van therapie en helpt je om je gedachten op een rijtje te zetten. Zodra die op papier staan, creëer je ruimte voor andere dingen, waaronder: schrijven!
Om erachter te komen waar je je tijd precies aan besteedt en om schrijven weer deel te maken van je tijdschema, kun je de tips opvolgen in mijn blog Te weinig tijd om te schrijven? Drie stappen om daarmee af te rekenen!
Misschien heb je helemaal geen zin om iets te veranderen aan je tijdschema, maar merk je wel dat je dagelijkse routine door de tijd heen is veranderd. Zie de volgende vraag.
Past dit verhaal nog wel bij mij?
In mijn ervaring gaat schrijven hand in hand met de ontwikkeling die je zelf doormaakt. Ik herken in mijn boeken bepaalde fases waarin ik verkeerde toen ik ze schreef. Dat was geen bewust proces en het hoeft voor lezers ook niet zichtbaar te zijn, maar jijzelf kunt het achteraf soms wel herkennen, en misschien kunnen de mensen die het dichtst bij je staan dat ook.
Schrijf je een boekenreeks en heb je er jaren over gedaan om de eerste delen te schrijven? Dan kan het zomaar zijn dat je als mens een flinke ontwikkeling in die tijdsperiode hebt doorgemaakt en dat het je daardoor extra moeite kost om de laatste delen te schrijven. Dan is dit de oorzaak van je writer’s block. Het verhaal blijft dan als het ware ‘achter’, het hoort meer bij de persoon die je vroeger was en past niet meer zo bij de persoon die je nu bent. Misschien is het tijd om een nieuw verhaal te schrijven.
Stop je dan met het schrijven van de serie? Laat je het bij de eerste paar delen? Dat is een lastige keuze, vooral als je je lezer niet wilt teleurstellen. Vraag jezelf af: kan ik nog genoeg plezier beleven aan het schrijven van de laatste delen, ook al zal het me misschien wat meer moeite kosten? Is je antwoord ‘nee’? Kun je dan misschien een manier vinden om de laatste delen zo te schrijven dat je er wel weer plezier aan beleeft? Door misschien toch de ontwikkeling die je zelf hebt doorgemaakt mee te nemen in je schrijfproces en/of het verhaal?
Is je antwoord nog steeds ‘nee’, dan kun je waarschijnlijk het beste stoppen met schrijven van de vervolgdelen van je boekenreeks. Blijf bij jezelf. Wie weet pak je het op een dag weer op, maar die dag is niet vandaag.
Is mijn dagelijkse routine veranderd? Hoe past het schrijven daar nu in?
Toen ik mijn eerste twee boeken schreef, werkte ik nog parttime in loondienst. Ik was destijds gestopt met mijn studie Natuurgeneeskunde, dus ineens had ik alle tijd van de wereld om me helemaal op het verhaal te storten.
Inmiddels heb ik een eigen onderneming en is het heel gemakkelijk om op mijn vrije dagen nog even wat voor mijn onderneming te doen. Schrijven? Nee, ik kan beter een post maken voor Instagram of nog even aan mijn online cursus werken. Doordeweeks zit ik zo vaak achter mijn laptop dat ik in het weekend geen zin meer heb om die erbij te pakken voor het schrijven.
Toen ik hierover sprak met een andere auteur, gaf hij mij de volgende tip: ga met de hand schrijven. Vroeger deed ik dat heel vaak, op vakantie had ik altijd een notitieboek mee om in te schrijven. Ergens ben ik daarmee gestopt, maar sinds kort heb ik het weer opgepakt. En in plaats van zondag- en maandagmiddag schrijf ik nu iedere ochtend. Ik ben nog niet zover dat ik er eerder mijn bed voor uitkom, maar het voelt wel goed om (bijna) elke ochtend met mijn verhaal bezig te zijn en niet weer achter een scherm te zitten, maar gewoon met de hand te schrijven.
Ben ik er dan uiteindelijk meer tijd mee kwijt, omdat ik een stuk sneller typ dan dat ik met de hand schrijf? Misschien. Volgens die andere auteur niet; hij gaf aan dat hij bij het overtypen van zijn geschreven stukken gelijk redigeerde, waardoor hij tijd kon besparen.
Uiteindelijk maakt dat ook niet uit. Het gaat erom dat je verhaal geschreven wordt; daar mag je zoveel tijd voor nemen als je nodig hebt.
Hoe is dat voor jou? Is er in je leven iets veranderd waardoor je een andere dagelijkse routine hebt? Probeer je het schrijven daar nog steeds in te proppen of is het misschien nodig dat je een nieuw schrijfritme ontwikkelt, nieuwe schrijfmomenten plant? Het zou zomaar zo kunnen zijn dat dit je writer’s block oplost.
Ben ik bang en/of onzeker?
Ben je bang om te falen? Bang dat mensen je boek niet leuk gaan vinden? Bang dat je het niet goed doet? Ik kan je één ding zeggen: been there! Nog steeds vind ik het spannend om feedback te ontvangen op mijn verhalen. Ik wil graag dat mensen mijn verhaal leuk vinden, dat ze echt even in een andere wereld zijn verdwaald, hebben meegeleefd met de personages, een versnelde hartslag hebben gevoeld tijdens de spannende momenten en hun dagelijkse beslommeringen konden vergeten.
Helaas voelt niet iedereen dat die mijn verhalen leest. Ieder mens heeft zijn of haar eigen verleden, ervaringen, wensen, voorkeuren. Soms kiest iemand jouw boek uit met bepaalde verwachtingen en maak je die verwachtingen niet waar. Daar kun je als schrijver niets aan doen. De enige taken die je hebt is (1) het verhaal schrijven dat jij wilt schrijven en (2) het zo schrijven dat een lezer er gemakkelijk in kan verdwijnen. Hoe goed je verhaal ook in elkaar steekt, niet iedere lezer lukt het om zich in een verhaal te verliezen. Dat is niet jouw schuld.
Zul je een kritische noot ontvangen als je eenmaal een boek hebt uitgebracht? Ja. Maar dat is met alles zo wat je de buitenwereld inbrengt. Je kunt daar bang voor zijn en je kunt dat je laten tegenhouden om het verhaal te schrijven, maar je kunt er ook voor kiezen om te genieten van het schrijfproces, om te genieten van het verhaal dat je schrijft.
En onthoud: er zullen veel lezers zijn die jouw verhaal écht leuk gaan vinden en die niet kunnen wachten op een volgend boek van jouw hand.
Wat als je je writer's block niet (helemaal) kunt oplossen?
Blijf lief voor jezelf. Het is niet erg als je niet gelijk het antwoord of een oplossing weet. Soms kan het helpen om met anderen te praten, soms heeft het tijd nodig en soms heb je vooral rust nodig om het antwoord te kunnen ‘horen’. Onderneem wel actie! Daarbij is ook een rustpauze inlassen actie ondernemen. Als je niets doet om je writer’s block te vinden of verhelpen, blijft deze in stand.
Het helpt mij om mezelf de tijd te gunnen en om te experimenteren met mijn schrijfroutine. Zoals ik eerder zei, schrijf ik nu bijna elke ochtend. Ik ben nog wel op zoek naar een moment waarop ik meer tijd heb om een paar uur te schrijven. Misschien betekent dit dat ik een dag of een week ervoor vrij moet nemen. Of misschien werkt het voor mij nu beter om een andere locatie te zoeken en daar een aantal dagen te gaan zitten om me op het schrijven te focussen.
Geef niet op! Op een dag vind je jezelf aan het einde van je verhaal. Op een dag staat jouw prachtige boek in je boekenkast en vertel je aan anderen dat je eens zo’n vreselijke writer’s block had waar je mooi doorheen bent gekomen 😉
Ik sluit deze blog af met een quote waar ik het helemaal mee eens ben:
"Writing about a writer's block is better than not writing at all."
Wat is de oorzaak van jouw writer's block?
Wat houdt jou tegen om je verhaal op te schrijven?
Vind je het fijn om hulp te krijgen bij het opsporen van de reden dat het schrijven momenteel moeizaam gaat? Plan dan een kennismakingsgesprek met me in. Dat is helemaal gratis en je steekt er ongetwijfeld iets van op!
Wat is de oorzaak van jouw writer's block?
Wat houdt jou tegen om je verhaal op te schrijven?
Vind je het fijn om hulp te krijgen bij het opsporen van de reden dat het schrijven momenteel moeizaam gaat? Plan dan een kennismakingsgesprek met me in. Dat is helemaal gratis en je steekt er ongetwijfeld iets van op!